Osteoporoz,insan yaşamının giderek uzadığı dünyamızda, toplumun ilgisini çeken bir sağlık konusu haline gelmiştir.

İskeletimiz; vücudumuzun hareket etmesini olanaklı kılarken, aynı zamanda yaşamsal organlarımızı korur. Bu işlevler de kemikler ve eklemler aracılığıyla gerçekleşir. Sağlıklı kemik, sürekli dönüşüm halinde olan, yapım ve yıkımın dengeli devam ettiği, stabil, sert, gerilme ve basınca karşı dirençli bir dokudur.

Osteoporoz, iskeletin zayıflamasına, kemiklerin hafif bir zorlanma veya olağan bir hareket sırasında kırılmasına yol açabilen bir hastalıktır. Yapısal değişikliklerle seyreden ilerleyici bir kemik kütlesi kaybıdır. Bir kırık oluşuncaya kadar genellikle fark edilemeyebileceğinden “kemiklerin sessiz hırsızı” diye tanımlamak uygundur.

 Osteoporoza bağlı omurga kırıkları, boyda kısalma, kamburluk gibi şekilsel bozukluklara neden olabilirken; kalça kırıkları hastane bakımını, büyük cerrahi girişimleri gerektirebilmekte, uzun süreli veya kalıcı sakatlığa, hatta yaşam kaybına neden olabilmektedir. El bileği kırıkları da osteoporotik kırıklar arasındadır.

Osteoporoz, önlenebilir ve belirgin kemik kütlesi kaybı olmadan tanı alırsa etkin bir şekilde tedavi edilebilir  ;

• Bebeklikten itibaren doruk kemik kütlesi gelişinceye kadar, sağlıklı kas-iskelet yapısının oluşmasında beslenme ve düzenli egzersiz önemli yer tutar. Doruk kemik kütlesi düşük olan insanlarda, ileri yaşlarda osteoporoz gelişme riski yüksektir.
• Doruk kemik kütlesine ulaşmada ve korumada yeterli miktarda kalsiyum ve D vitamini alınması gereklidir. Çocukluktan itibaren kalsiyum açısından zengin olan süt ve süt ürünleri ile beslenme alışkanlığı kazandırılmalıdır. D vitamini oluşumunda rolü olan güneş ışığından yeterince yararlanmaya dikkat edilmelidir.
• Özellikle orta yaş ve üzerindeki kişilerde, kalsiyumun idrarla atılımı eğilimi arttıracağından aşırı protein ve tuz yüklenmesinden kaçınılmalı, sigara, alkol, kafeinli-gazlı içecekler kısıtlanmalıdır.
• Osteoporoz riskini arttırıcı etkileri olan çeşitli ilaçların kullanılması durumunda, koruyucu önlemler alınmalıdır.
• Kemiklerimiz uygulanan mekanik basınca karşı duyarlıdır. Yük altındaki kemikler daha çok güçlenir; bu nedenle vücut ağırlığı ile yapılan düzenli egzersizler kemikler üzerinde basınç yaratarak kemik yapımını, ayrıca kas gücünü ve denge yeteneğini arttırır.

Osteoporoza bağlı kırıklardan korunmada, günlük aktivitelerin düzenlenmesi ve düşmelerin engellenmesi de önemlidir. Bu konuda dikkat edilmesi gereken bazı noktalar şunlardır :

• Egzersiz ile kas gücü, denge ve koordinasyon geliştirilmelidir.
• Çevre koşulları uygun biçimde düzenlenmelidir; ev içinde yeterli ışıklandırmanın sağlanması, zeminin kaygan olmaması, ayağın takılabileceği halı, kilim, kablo gibi malzemelerin kaldırılması, banyo ve tuvaletlere tutunma barı konulması gibi..
• Düşme riski yaratacak hastalıklar ve ilaç kullanımları kontrol altında olmalıdır.
• Öne eğilme, yükseğe uzanma, ağır taşıma gibi aktivitelerden kaçınılmalıdır.
• Gereğinde yürümeye yardımcı baston ya da yürüteç gibi cihazlar kullanılmalıdır.

Uzm.Dr.Ayşe Oya TULGAR

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı